Lễ hội Dinh Cô Long Hải là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của vùng biển phía Nam, mang đậm giá trị văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng ngư dân. Lễ hội có lịch sử hình thành từ cuối thế kỷ XVIII, gắn liền với quá trình khai phá và lập làng của cư dân ven biển Long Hải. Đây không chỉ là dịp để người dân tưởng nhớ công đức Bà Cô mà còn là cơ hội để cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, biển yên sóng lặng, giúp ngư dân ra khơi thuận lợi và đánh bắt được mùa.
Hằng năm, lễ hội được tổ chức vào khoảng ngày 10 đến 12 tháng 2 âm lịch tại khu di tích Dinh Cô. Đặc biệt, năm 2026, lễ hội diễn ra từ ngày 27/3 đến ngày 30/3 với quy mô lớn, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Dinh Cô không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp Quốc gia từ năm 1995, và đến năm 2023, lễ hội chính thức được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia. Đây là niềm tự hào lớn của địa phương và góp phần thúc đẩy phát triển du lịch.
Trong thời gian diễn ra lễ hội, nhiều hoạt động phong phú và hấp dẫn được tổ chức. Các nghi lễ truyền thống như cúng tế, rước Long Vị, lễ Nghinh Bà Thủy Thần và Ông Nam Hải mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện lòng thành kính của người dân đối với các vị thần linh . Bên cạnh đó, các hoạt động văn hóa – thể thao như múa lân sư rồng, đan lưới, đi cà kheo, biểu diễn diều nghệ thuật và đua mô tô nước tạo nên không khí sôi động, vui tươi.
Ngoài phần lễ trang nghiêm, phần hội cũng được đầu tư công phu với các chương trình nghệ thuật, sân khấu hóa tái hiện lịch sử hình thành Dinh Cô, cùng những buổi biểu diễn ca nhạc và đờn ca tài tử. Những hoạt động này không chỉ giúp bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống mà còn tạo cơ hội giao lưu, gắn kết cộng đồng.
Lễ hội Dinh Cô Long Hải là minh chứng rõ nét cho đời sống tinh thần phong phú của người dân vùng biển. Đây không chỉ là một lễ hội tín ngưỡng mà còn là dịp để quảng bá hình ảnh địa phương, thu hút du khách và góp phần gìn giữ, phát huy di sản văn hóa dân tộc. Qua đó, lễ hội tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa và phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.
Tuấn Nguyễn