Ngày 27/3/2026, WWF-Việt Nam phối hợp cùng Sở NN&MT tỉnh Đồng Tháp khởi động Giai đoạn II của Dự án Giải pháp Thuận thiên thích ứng với biến đổi khí hậu tại ĐBSCL (CRxN) ở Tràm Chim. Dự án có mục tiêu phục hồi 1.750 ha hệ sinh thái nước ngọt quan trọng và đảm bảo sinh kế bền vững, thích ứng khí hậu cho gần 2.000 cư dân dễ bị tổn thương tại Đồng Tháp và Tây Ninh. Tham dự có 80 đại biểu, gồm đại diện Bộ Ngoại giao & Thương mại Úc, các cơ quan trung ương và địa phương, viện nghiên cứu và các đối tác phát triển.
Dựa vào thiên nhiên để tăng chống chịu biến đổi khí hậu
Tại lễ khởi động, Giám đốc Sở NN&MT tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân cho biết: “Đồng Tháp đang chuyển hướng mạnh mẽ từ mô hình nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu, vừa để ứng phó với thách thức khí hậu vừa giúp người dân ổn định sinh kế. Giải pháp dựa vào thiên nhiên là chìa khóa để khôi phục chế độ lũ tự nhiên của ĐBSCL, cũng là nền tảng cho sự bền vững của môi trường và con người. Chúng tôi cam kết cùng WWF-Việt Nam thúc đẩy và nhân rộng các mô hình hiệu quả, đồng thời huy động các nguồn lực để duy trì, phát triển bền vững”.
Dự án CRxN là sáng kiến của Chính phủ Úc, được triển khai hợp tác với WWF-Úc và tài trợ bởi Chương trình Hợp tác Mekong-Úc cùng Chương trình Cộng đồng Chống chịu với Biến đổi khí hậu. Mục tiêu hướng tới thúc đẩy các giải pháp dựa vào thiên nhiên tại Việt Nam và Lào, nhằm bảo vệ, phục hồi và quản lý bền vững những hệ sinh thái trọng yếu, đồng thời cải thiện sinh kế địa phương và tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.
Chương trình Hợp tác Mekong–Úc bắt đầu vào năm 2020, nhằm ứng phó với các thách thức chung của khu vực và xuyên biên giới, qua đó hỗ trợ Tiểu khu vực Mekong hòa bình, ổn định và thịnh vượng. Úc phối hợp các đối tác Mekong tại Việt Nam, Thái Lan, Campuchia, Lào và Myanmar để nâng cao an ninh nguồn nước và khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.
Ở Việt Nam, Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên-Việt Nam (WWF-Việt Nam) là đối tác thực hiện Dự án.
Thành công của giai đoạn thí điểm
Dự án đã triển khai ở Việt Nam với Giai đoạn I là giai đoạn thí điểm. Bằng cách triển khai các mô hình sinh kế “thuận theo con nước” như trồng lúa nổi hay trồng sen kết hợp nuôi cá, đã chứng minh khả năng phục hồi sinh thái và tăng trưởng kinh tế có thể song hành. Những mô hình được khoa học chứng minh này đã giúp vùng đất ngập nước tự phục hồi, cải thiện thu nhập và góp phần giảm 25% lượng khí thải nhà kính.
Kết quả giảm khí phát thải đo được cho thấy rất rõ: Mô hình canh tác hai vụ lúa và một vụ sen mùa nước nổi phát thải 95,67 tấn CO2 tđ/ha/năm, còn mô hình canh tác lúa ba vụ là 129 tấn CO2 tđ//ha/năm (CO2 tđ là chỉ số đo lường tổng lượng khí nhà kính gồm CH4, N2O, CO2 quy đổi về CO2 phát thải trên 1 hecta đất trong vòng 1 năm. Đây là đơn vị tiêu chuẩn trong quản lý phát thải, nông nghiệp carbon và thị trường tín chỉ carbon).
Theo dự báo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu năm 2023, khoảng 40% diện tích ĐBSCL có nguy cơ bị ngập nếu mực nước biển dâng 1 mét (có kịch bản đánh giá khoảng vài chục năm sau năm 2100), ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hơn 17 triệu người. Để ứng phó với thực tế này, Giai đoạn I của dự án đã thí điểm thành công các mô hình, giúp cộng đồng thích ứng tốt hơn với biến động lũ.
Bà H.E. Gillian Bird, Đại sứ Úc tại Việt Nam, chia sẻ: “Chúng tôi rất vui được đồng hành cùng Việt Nam xây dựng Tiểu khu vực Mekong toàn diện và mạnh mẽ hơn. Từ những nền tảng vững chắc ban đầu, chúng tôi tin rằng việc phục hồi thiên nhiên và hỗ trợ sinh kế sẽ tiếp tục tạo ra tác động tích cực cho con người và hành tinh, nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước những biến đổi khí hậu”.
Mở rộng quy mô – Hướng đến tương lai
Giai đoạn II của Dự án triển khai đến năm 2029 tại Đồng Tháp và Tây Ninh, chuyển từ thí điểm sang nhân rộng các mô hình thích ứng với khí hậu đã thành công, nhằm phục hồi hệ sinh thái và tăng cường khả năng chống chịu của cộng đồng, giúp con người và thiên nhiên cùng phát triển hài hòa. Dự án sẽ tập trung hỗ trợ cộng đồng yếu thế tại các vùng đệm của Khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen và Vườn quốc gia Tràm Chim.
Ông Vương Quốc Chiến, Quản lý Dự án vùng, WWF-Greater Mekong, chia sẻ: “Thành công của Giai đoạn I có được là nhờ cam kết và chuyên môn của tất cả các đối tác cùng cộng đồng tham gia. Ở Giai đoạn II, trọng tâm của chúng tôi là tăng cường hợp tác để thúc đẩy phục hồi ở quy mô cảnh quan, nơi mà sinh cảnh đất ngập nước khỏe mạnh hơn, sinh kế bền vững và an ninh khí hậu dài hạn cùng bổ trợ lẫn nhau. Chính tầm nhìn chung này sẽ giúp người dân và các hệ sinh thái của Mekong tiếp tục phát triển thịnh vượng trong nhiều năm tới”.
Bà Charlotte Sterrett, Quản lý Cấp cao Chương trình Tăng cường khả năng chống chịu & Thích ứng của cộng đồng, WWF-Úc, nhận định: “Giai đoạn II của dự án đánh dấu bước tiến từ việc thí điểm các giải pháp sang xây dựng lộ trình để mở rộng. Khi chúng ta xác định được giá trị và đảm bảo tính toàn vẹn của những giải pháp dựa vào thiên nhiên do cộng đồng địa phương dẫn dắt, chúng ta có thể thu hút thêm nguồn đầu tư để duy trì các mô hình này lâu dài, ngay cả khi dự án kết thúc”.
Tại lễ khởi động, các đại biểu đã thảo luận cơ hội triển khai trong giai đoạn mới và thống nhất cơ chế phối hợp nhằm bảo đảm thực hiện hiệu quả, góp phần bảo vệ đa dạng sinh học và sinh kế của cộng đồng tại ĐBSCL.
SÁU NGHỆ