Ở vùng ĐBSCL, thành phố Cần Thơ và tỉnh Cà Mau có tiềm năng lớn về điện gió, đặt mục tiêu trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của khu vực. Để đạt mục tiêu, hai địa phương đang tập trung gỡ “điểm nghẽn” hạ tầng truyền tải điện.
Cần Thơ hỗ trợ hộ dân để đảm bảo hành lang an toàn
Mới đây, UBND thành phố Cần Thơ trình HĐND thành phố dự thảo nghị quyết hỗ trợ đặc thù cho 186 hộ dân bị ảnh hưởng các dự án điện gió trên đất liền, nhằm tháo gỡ vướng mắc kéo dài về bồi thường cho người dân để đảm bảo hành lang an toàn công trình.
Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, TP Cần Thơ được phê duyệt 30 dự án điện gió, khoảng 2.785MW. Đến nay, 10 dự án với tổng công suất 1.357MW đang lựa chọn nhà đầu tư, còn 20 dự án với tổng công suất 1.428MW đã được thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư. Trong 20 dự án, có 9 dự án đã vận hành, 3 dự án đang thi công, 8 dự án đang hoàn thiện thủ tục đầu tư.
Theo tờ trình của UBND thành phố Cần Thơ, có 5 dự án điện gió trên đất liền được triển khai trước khi Luật Điện lực 2024 và Nghị định số 62/2025/NĐ-CP có hiệu lực nên chưa có cơ sở pháp lý để thực hiện bồi thường thiệt hại đối với đất và tài sản trong hành lang an toàn công trình. Từ năm 2023, tỉnh Sóc Trăng (cũ) vận dụng quy định bồi thường đối với hành lang an toàn lưới điện cao áp để tạm hỗ trợ cho người dân trong phạm vi khoảng không cánh quạt, với bán kính tính hỗ trợ 78,16m, tương ứng chiều dài cánh quạt lớn nhất. Tuy nhiên, còn 186 hộ dân có đơn phản ánh, kiến nghị liên quan đến ảnh hưởng của tiếng ồn, rung chấn, tác động nuôi trồng thủy sản và sinh hoạt. Một số hộ dân có nhà ở trong phạm vi 300m từ trụ điện gió đề nghị được hỗ trợ di dời. Nên UBND TP Cần Thơ đề xuất, hỗ trợ người dân với đất ở 240.000 đồng/m2; đất phi nông nghiệp 120.000 đồng/m2; đất nông nghiệp từ 15.600 – 20.800 đồng/m2. Nhà ở, công trình di dời được hỗ trợ theo giá trị xây dựng mới hoặc giá trị còn lại. Việc hỗ trợ này nhằm giải quyết an toàn công trình điện gió, góp phần đảm bảo an ninh xã hội.
Bên cạnh việc giải quyết các tồn đọng cũ, Cần Thơ đang mở rộng quy mô phát triển điện gió với chủ trương đầu tư hai dự án điện có tổng vốn gần 22.000 tỷ đồng. Trong đó, dự án điện gió Vĩnh Hải 1 có công suất 400MW, tổng vốn đầu tư 15.900 tỷ đồng, dự kiến khởi công quý II/2027 và vận hành thương mại vào quý IV/2029.
Báo cáo của Sở Công Thương thành phố, 9 nhà máy điện gió vận hành thương mại trong năm 2025 đã phát lên lưới hơn 808 triệu kWh. Điện gió là nguồn điện sạch phục vụ phát triển kinh tế, động lực để hình thành chuỗi công nghiệp mới từ cơ khí, logistics, dịch vụ kỹ thuật đến đào tạo nhân lực chất lượng cao. Thành phố tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” về hạ tầng kết nối để khai thác hiệu quả tiềm năng điện gió.
Cà Mau kiến nghị tháo gỡ “điểm nghẽn” hạ tầng kết nối
Tỉnh Cà Mau sau sáp nhập tỉnh Bạc Liêu có bờ biển dài với tiềm năng phát triển điện gió hàng đầu cả nước và đặt mục tiêu đến năm 2030, trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của ĐBSCL, tạo nền tảng xuất khẩu.
Đến nay, Cà Mau được quy hoạch 48 dự án điện gió với tổng công suất hơn 3.000 MW. Theo Sở Công Thương, có 20 dự án với tổng công suất 1.263 MW chưa được chấp thuận chủ trương đầu tư; còn 28 dự án đã chấp thuận chủ trương đầu tư và trong này có 14 dự án với tổng công suất 694,2 MW đã vận hành thương mại.
Năm 2025, 14 nhà máy sản xuất khoảng 1,8 tỉ kWh điện, tăng hơn 10% so với năm trước; 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng ước đạt hơn 874 triệu kWh, tăng khoảng 15%. Tuy nhiên, những nhà máy này chưa thể khai thác hết công suất do hạ tầng lưới truyền tải điện không đáp ứng.
Sở Công Thương đánh giá, tiềm năng điện gió khai thác chưa tương xứng vốn đầu tư. Với 14 nhà máy đang vận hành, thường xuyên phải giảm phát điện theo yêu cầu điều độ của hệ thống điện quốc gia. Nguyên do hạ tầng lưới điện truyền tải chưa theo kịp tốc độ phát triển nguồn điện, khi nhiều nhà máy cùng phát điện vào thời điểm gió mạnh thì nguy cơ quá tải đường dây và trạm biến áp xảy ra, và đơn vị điều độ yêu cầu tiết giảm công suất. Tiềm năng điện gió chưa được khai thác tốt, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư.
Các dự án đang xây dựng, phần lớn chậm tiến độ có nguyên nhân việc quy hoạch sử dụng đất, hạ tầng đấu nối chưa đáp ứng. Điển hình như Dự án Nhà máy điện gió Khu du lịch Khai Long – Cà Mau giai đoạn 1 hiện vướng đấu nối do phải dùng chung hạ tầng với dự án chưa được chấp thuận chủ trương đầu tư. UBND tỉnh nhiều lần kiến nghị Bộ Công Thương điều chỉnh phương án đấu nối trong Quy hoạch điện VIII, nhưng chưa được đáp ứng khiến dự án không thể hoàn thành. Dự án Nhà máy điện gió Khánh Bình Tây do tốc độ gió thực tế thấp hơn tính toán ban đầu, doanh nghiệp phải đề xuất điều chỉnh phương án đấu nối và cũng đang chờ cập nhật vào Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.
Tỉnh Cà Mau kiến nghị Bộ Công Thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia cùng các đơn vị liên quan đẩy nhanh đầu tư hệ thống truyền tải để giải tỏa công suất các dự án điện gió, đáp ứng yêu cầu phát triển.
SÁU NGHỆ